portaal van het vak niet-confessionele zedenleer

Portaalsite voor het vak niet-confessionele zedenleer

leerplannen

Hier vind je voortaan de vernieuwde leerplannen NCZ (schooljaar 2017 - 2018):


Vanaf huidig schooljaar 2017-2018 wordt van start gegaan met de vernieuwde leerplannen NCZ. Nu ze voor het eerst op grote schaal worden uitgeprobeerd, vernemen we graag je feedback over je ervaring met het in praktijk brengen van de leerplannen.


Wat de leerplannen buitengewoon onderwijs betreft dient de leermeester/leraar NCZ aansluiting te zoeken met de leerplannen BaO ofwel de leerplannen SO, afhankelijk van de opleidingsvorm, de hulpvraag en de leeftijd van de doelgroep.

Het buitengewoon basisonderwijs doet beroep op de leerplannen gewoon basisonderwijs en bepaalt de leerinhouden aansluitend bij de leermogelijkheden van de doelgroep. Voor leerlingen type 2 zie opleidingsvorm 1 verder in deze tekst.

Het buitengewoon secundair onderwijs zal afhankelijk van de opleidingsvorm, de mogelijkheden van de groep binnen deze opleidingsvorm aansluiting zoeken bij ofwel het leerplan bassonderwijs, ofwel bij de leerplannen secundair onderwijs.

  • Opleidingsvorm 1: binnen deze doelgroep zal de hulpvraag van de leerling primeren. Deze kan gaan van het ontwikkelen van zelfredzaamheid en eenvoudige doelen uit het leerplan basionderwijs. Vaak primeert het welbevinden van en de zorg voor de leerlingen.
  • Opleidingsvorm 2: afhankelijk van het leervermogen van de leerlingengroep wordt vaak gewerkt met het leerplan basionderwijs. Voor de oudere leerlingen kan soms een leerplan SO eerste graad gehanteerd.
  • Opleidingsvorm 3: Voor de jongere leerlingen kan de leerkracht aansluiten bij het leerplan basionderwijs om vervolgens de leerplannen (vaak beroepssecundair onderwijs) te hanteren.
  • Opleidingsvorm 4: Hier worden de respectievelijke leerplannen secundair onderwijs gebruikt, ASO, TSO, BSO.

Er is geen strikte opdeling. Dit laat de leerkracht toe het leeraanbod optimaal af te stemmen op zijn/haar leergroepen. Meerdere leerkrachten werken aan de hand van individuele handelingsplanning en handelingsplanning per pedagogische eenheid.

Voor de lessen NCZ in het kunstsecundair onderwijs wordt aansluiting gezocht bij de leerplannen van het ASO.


Kiezen voor een kritisch, verantwoordelijk burgerschap op basis van humanistische waarden

Met het vak NCZ willen we vanuit de RIBZ, de vrijzinnig humanistische waarden uitdragen door ze in de les te behandelen als procesdoelen. Dat wil zeggen dat we de waarden intrinsiek willen maken aan de levensbeschouwelijke beleving van de leerling NCZ, door de waardenvorming te richten op attitudes. Waarden die van een vitaal belang zijn voor het vrijzinnig humanisme, worden in het leerplan verwoord aan de hand van de volgende 5 kernbegrippen : (1) autonomie, (2) betrokkenheid, (3) humanistische houding, (4) verantwoordelijkheid en (5) zelfrealisatie.

Een emancipatorisch project met 5 procesdoelen en 9 themavelden

Aan de hand van de 5 hogervermelde waarden brengt de leraar een proces op gang waardoor de leerlingen zowel kennis verwerven als vaardigheden en attitudes ontwikkelen. We noemen die waarden daarom procesdoelen. NCZ behelst zo een groeiproces in (1) autonomie, (2) moreel denken, (3) humaniseren, (4) verantwoordelijkheid en (5) zingeving.

De procesdoelen worden aangebracht via leerinhouden, die op hun beurt kunnen worden opgedeeld in de volgende 9 brede themavelden : (1) identiteit, (2) vrijzinnig humanisme, (3) samenleven, democratie en burgerschap, (4) een waaier van levensbeschouwingen : identiteit in dialoog, (5) economie, (6) wetenschap, (7) milieu, (8) kunst en (9) communicatie en media.

Wat van de leraar NCZ wordt verwacht

Deze themavelden kunnen worden onderverdeeld in thema’s. Ze geven de leerkracht een idee van wat hij/zij kan behandelen in de les. De leerkracht kan, aangepast aan het doelpubliek, ook analoge thema’s bedenken.

Het is noodzakelijk om de thema’s te verbinden met de procesdoelen en ze te plaatsen in het levensbeschouwelijk project dat de NCZ is. In de les NCZ wordt een proces van levensbeschouwelijke vorming op gang gebracht. Daarom is een les NCZ geen les economie, biologie enz. maar vanuit de procesdoelen wordt gezocht naar de levensbeschouwelijke en morele dimensie van de thema’s.

Ieder schooljaar en in iedere leerlingengroep moeten 3 themavelden verplicht aan bod komen. Het zijn themaveld 2: vrijzinnig humanisme, themaveld 3: samenleven, democratie en burgerschap, en themaveld 4: een waaier van levensbeschouwingen: identiteit in dialoog.

In het schooljaar 2017 – 2018 gaan de inspectieleden NCZ verder aan het werk om de nieuwe leerplannen aan de leraren voor te stellen en te voorzien van de nodige methodologische tips en goede praktijkvoorbeelden.

Met de nieuwe, geactualiseerde leerplannen voor het vak NCZ, wil de RIBZ vzw mee garant staan voor een kwalitatieve brede vorming in de scholen van de overheid; het onderwijs van de steden en gemeenten, de provincies en dat van het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap.